O rodzinie Piłsudskich [skan metryki urodzenia Józefa Piłsudskiego]

fot. Wikimedia Commons

12 maja 1935 w Warszawie zmarł Józef Klemens Piłsudski – twórca Legionów Polskich, Polskiej Organizacji Wojskowej, naczelny wódz państwa, pierwszy marszałek Polski, dwukrotny premier, a przede wszystkim jedna z najważniejszych osób, walczących o niepodległość Rzeczypospolitej.

W 1920 urodził się córka Józefa Piłsudskiego – Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska. Była porucznikiem-pilotem Wojska Polskiego, magistrem inżynierem architektury. Na świat przyszła jako druga i ostatnia córka 52-letniego Józefa Klemensa Piłsudskiego i 37-letniej Aleksandry Szczerbińskiej. Była młodszą siostrą Wandy Piłsudskiej (1918-2001).

Kobieta lotnik

Młodość spędziła w Warszawie, gdzie również chodziła do przedszkola zorganizowanego w Belwederze, a w późniejszych latach do Gimnazjum Żeńskiego im. Wandy z Posseltów Szachtmajerowej, w którym w wieku 19 lat uzyskała maturę. Kiedy miała 15 lat, na raka wątroby (lub raka żołądka z przerzutem do wątroby), zmarł jej 67-letni ojciec, który pochowany został na Wawelu. Rok później, w grobie babci Jadwigi, a matki Józefa, pochowane zostało serce polskiego naczelnika państwa.

Nie mając jeszcze 18 lat, zaczęła latać na szybowcach. Po uzyskaniu wszystkich kategorii szybowcowych (od A do D), rozpoczęła loty wyczynowe. Krótko po wybuchu II wojny światowej, wraz z matką i siostrą udały się do Wilna, skąd wyjechały do Kowna. Następnie zamieszkały w Anglii, gdzie Jadwiga zaczęła studiować architekturę na Newnham College Uniwersytetu Cambridge. Studia ukończyła w 1946 r., uzyskując tytuł magistra inżyniera architekta.

Jeszcze w czasie trwania II wojny światowej – w 1944 r., poślubiła kapitana Andrzeja Jaraczewskiego (1916-1992), oficera Marynarki Wojennej, z którym miała dwójkę dzieci – Joannę Marię (ur. 1950 r.) i Krzysztofa Józefa (ur. 1954 r.). Doczekała się siedmiorga wnucząt, pięciorga od strony córki i dwojga od strony syna.

Dwie nieślubne córki

Ciekawym faktem w historii rodziny Piłsudskich jest to, że w zasadzie obie córki Józefa i Aleksandry są nieślubne! Niestety jeszcze nie jest możliwe dotarcie do metryk chrztów Wandy i Jadwigi Piłsudskich, ale pierwsza żona Józefa – Maria z Koplewskich, żyła w chwili narodzin jego drugiej córki. Zmarła 17 sierpnia 1921 r., a na jej nagrobku wyryte zostało nazwisko po drugim mężu (pierwszym był niejaki Juszkiewicz). Wszystko to spowodowane było brakiem zgody na rozwód ze strony Marii. Nieco ponad 2 miesiące po jej śmierci, Józef Piłsudski i Aleksandra Szczerbińska, oficjalnie zostali małżeństwem. Jednak w akcie małżeństwa nie wspomniano nic o dzieciach urodzonych z tychże małżonków.

 Akt ślubu Józefa Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej.
Akt ślubu Józefa Piłsudskiego i Aleksandry Szczerbińskiej.

25 października 1921 r. o godz. 16 w Warszawie w Pałacu Belwederskim, zawarte zostało religijne małżeństwo pomiędzy Józefem Piłsudskim – 55-letnim wdowcem, urodzonym w Zułowie w parafii powiewórskiej, synem nieżyjących już Józefa i Marii z Billewiczów małżonków Piłsudskich, a 39-letnią Aleksandrą Szczerbińską – panną, urodzoną w Suwałkach, córką Piotra Pawła i Jadwigi z Zahorskich małżonków Szczerbińskich. Świadkami zawarcia tego związku małżeńskiego byli Eugeniusz Piestrzyński – pułkownik doktor, i Bolesław Wieniawa-Długoszewski – podpułkownik doktor.

Chrzest Marszałka

Udało się również odnaleźć metrykę chrztu Marszałka. Można z niej wyczytać, że w dniu 3 grudnia 1867 r. w kościele w Sorokpolu ochrzczone zostało dziecię płci męskiej, któremu nadane zostały imiona Józef Klemens, a rodzicami chrzestnymi byli Józef Marcinowski i Konstancja Rogalska. Chrztu świętego udzielił ksiądz Tomasz Woliński.

Akt chrztu Józefa Piłsudskiego
Akt chrztu Józefa Piłsudskiego – akt publikujemy dzięki uprzejmości p. Piotra Kibickiego

Według metryki chrztu, dziecko na świat przyszło w Zułowie dnia 23 listopada 1867. Nie jest to data, którą oficjalnie uznaje się za dzień narodzin Józefa Piłsduskiego. Istnieje prawdopodobieństwo, że data ta została zapisana według kalendarza juliańskiego, a w przekładzie na kalendarz gregoriański, czyli dodając odpowiednio 12 dni (tyle wynosiła różnica między kalendarzami w 1867 r.), otrzymalibyśmy datę, która znana jest powszechnie.

Akt ślubu Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii Urszuli Billewicz
Akt ślubu Józefa Wincentego Piłsudskiego i Marii Urszuli Billewicz

Rodzice Józefa Klemensa Piłsudskiego – Józef Wincenty Piłsudski i Maria Urszula Billewicz – pobrali się 22 kwietnia 1863 r. w Tenenianach. On miał skończone 30 lat, a ona rocznikowo lat 21. Para doczekała się dwanaściorga dzieci.

Fundatorka kościoła

Maria Urszula z Billewiczów Piłsudska zmarła niecałe dwa lata po urodzeniu bliźniąt – 1 września 1884 r. w Wilnie, mając 42 lata. Po niespełna 20 latach, ponieważ 15 kwietnia 1902 r. w Petersburgu w wieku 69 lat zmarł jej mąż – Józef Wincenty Piłsudski.

4
Żona i córki Piotra Piłsudskiego

Józef Wincenty Piłsudski urodził się jako pierwsze dziecko Piotra Pawła Piłsudskiego i Teodory Urszuli zd. Butler. Pobrali się oni w roku 1832. Małżonkowie mieli ośmioro potomstwa, z czego troje zmarło w dzieciństwie, a pozostała piątka dożyła XX wieku. 24 listopada 1851 r., Teodora została wdową. Po śmierci męża została jedną z fundatorek kościoła w Pojeślu, w którym niestety przez pewien czas nie można było odprawiać mszy (ze względu na zakaz ze strony władz carskich). Na rok przed śmiercią odbyła pieszą pielgrzymkę z Kowna do Ostrej Bramy w Wilnie, której trasa wynosiła około 100 kilometrów. 5 października 1886 r. zmarła w wyniku choroby wrzodowej.

Przodkowie ojca Jadwigi Piłsudskiej-Jaraczewskiej często w różnych liniach nosili takie samo nazwisko. Dla przykładu można podać jedno z nich – Billewicz – które już w pokoleniu pradziadków pojawia się trzykrotnie. Żeby było ciekawiej nazwisko to pojawia się jako nazwisko panieńskie matki prababci Jadwigi, więc śmiało można pokusić się o stwierdzenie, że każde z dziadków wśród swych przodków miało Billewiczów.

Urzędnik magistratu

Matką Jadwigi Piłsudskiej była wcześniej już wspomniana Aleksandra Szczerbińska, której przodkowie zamieszkiwali nieco inne tereny, niż ci ze strony ojca. Sama Ola – bo tak na nią mówili rodzice, na świat przyjść powinna w 1882 r. w Suwałkach jako córka Piotra Pawła Szczerbińskiego i Jadwigi z Zahorskich. Metryka chrztu faktycznie znajduje się w księdze suwalskiej parafii za rok 1882, jednak dane matki są nieco inne. Po pierwsze – miała dwa imiona, a Jadwiga było tym drugim, pierwszym była Julia. Po drugie – nazwisko panieńskie w akcie chrztu wpisane jest „Zagorska”. Tę nieścisłość można w pewien sposób wytłumaczyć, ponieważ w języku rosyjskim litera „г” oznaczać może „g” lub „h” w języku polskim. Oprócz tego, pozostałe dane się zgadzają, a dodatkowo odczytać można, że Aleksandra na świat przyszła 30 listopada/12 grudnia 1882 r. o godzinie 20. Chrzest odbył się 5 dni później. Rodzicami chrzestnymi dziecka byli Władysław Zagorski i Władysława Karniłowicz. Piotr Paweł Szczerbiński w chwili chrztu swojej córki, określany był jako 37-letni urzędnik magistratu miasta Suwałk, zaś Julia Jadwiga Zagorska jako jego 30-letnia małżonka.

Akt chrztu Aleksandry Szczerbińskiej
Akt chrztu Aleksandry Szczerbińskiej

Piotr Szczerbiński i Jadwiga Julia Zahorska pobrali się w Wigrach dnia 30 stycznia/11 lutego 1872 r., więc na dziesięć lat przed narodzinami jednej ze swych córek – Aleksandry. Według zamieszczonego skanu aktu małżeństwa, wyczytać można, że pan młody był 25-letnim urzędnikiem magistratu miasta Suwałk, gdzie mieszkał, a także się urodził. Był kawalerem, a jego rodzicami byli Michał Szczerbiński i nieżyjąca Anna z Dormejków. Panna młoda miała 19 lat, była stanu wolnego, a jej rodzicami byli, nieżyjący Stanisław Zahorski i Karoliny z Truskolaskich. Urodziła się ona w miejscowości Mańkowce, które należały wówczas pod parafię w Sylwanowcach.

Akt ślubu Piotra Pawła Szczerbińskiego i Julii Jadwigi Zagorskiej
Akt ślubu Piotra Pawła Szczerbińskiego i Julii Jadwigi Zagorskiej

Julia Jadwiga Szczerbińska zmarła 11/23 stycznia 1894 r. w Suwałkach. Według metryki zgonu, w chwili śmierci miała 41 lat, była córką Stanisława i Karoliny z Truskolaskich małżonków Zahorskich, a także pozostawiła po sobie męża Piotra Pawła Szczerbińskiego.

Akt zgonu Julii Jadwigi Szczerbińskiej
Akt zgonu Julii Jadwigi Szczerbińskiej

Piotr Paweł Szczerbiński zmarł dwa lata, dwa miesiące i dwa dni po swojej małżonce. Stało się to 13/25 marca 1896 r. w Suwałkach, gdzie zmarły był urzędnikiem miejskiego magistratu. Według powyższej metryki, w chwili śmierci był 49-letnim wdowcem, synem Michała i Anny z Dormejków małżonków Szczerbińskich.

Akt zgonu Piotra Pawła Szczerbińskiego
Akt zgonu Piotra Pawła Szczerbińskiego

Córka Piotra Pawła i Julii Jadwigi (lub Jadwigi Julii) Szczerbińskich – Aleksandra w chwili śmierci miała ledwo 11 lat, a w chwili śmierci ojca – o dwa lata więcej. Małoletnimi dziećmi-sierotami tej pary zajęła się ich babcia po kądzieli – Karolina z Truskolaskich Zagórska. Mogła to robić przez niespełna pięć lat od śmierci swego zięcia Piotra Pawła. Kiedy Aleksandra miała 18 lat, babcia Karolina zmarła. W tym samym roku Jadwiga ukończyła suwalskie gimnazjum, później w latach 1901-1904 uczęszczała na kursy handlowe, a także studiowała na Uniwersytecie Latającym, zaś już w 1903 r. mieszkała już w Warszawie.

Akt zgonu Karoliny Zagórskiej
Akt zgonu Karoliny Zagórskiej

Karolina Zagórska zmarła 17 lutego/2 marca 1901 r. w Suwałkach przeżywszy 78 lat. Według metryki zgonu była ona ziemianką, córką Wincentego i Teresy małżonków Truskolaskich.

 


fot. Wikimedia Commons, szukajwarchiwach.pl

Total
0
Shares
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Previous Article

Wysokość czy szerokość?

Next Article

Historia jednej fotografii...

Related Posts